Skip to main navigation Skip to main content Skip to page footer

PROJEKTANT – RUDOLF KERN
Architekt związany z Bydgoszczą. Praktykował w pracowni Józefa Święcickiego. Od około 1903 do początku lat 20. XX wieku prowadził własne biuro architektoniczno-budowlane.
(czytaj więcej…)

ARCHITEKTURA I HISTORIA BUDYNKU 
Kamienica z 1906 roku zaprojektowana w stylu secesji berlińskiej, z zastosowaniem bogatych form dekoracyjnych na siedzibę Bydgoskiego Konserwatorium Muzycznego. Fasada została zrytmizowana przez piony i poziomy wyodrębniające poszczególne jej części. Znacznie zróżnicowano rozwiązania konstrukcyjne balkonów. Mimo tego, iż tworzą jeden układ, każdy z nich został zamknięty inaczej opracowaną balustradą. Wejście główne było podwójne: jedno z nich prowadziło na klatkę schodową do sal konserwatorium, drugie do prywatnych pomieszczeń właściciela całej kamienicy i jednocześnie dyrektora szkoły.
Uroczyste otwarcie siedziby, uświetnione okolicznościowym koncertem, miało miejsce 6 października 1906 r. Nowoczesna na owe czasy placówka dysponowała dużą salą koncertową i kilkoma salami lekcyjnymi i wykładowymi oraz biblioteką. Wystrój sali utrzymano w stylu neobarokowym, charakterystycznym dla wnętrz reprezentacyjnych. W szkole powołano pierwszy zawodowy zespół orkiestralny w Bydgoszczy, złożony z pedagogów konserwatorium. Na jego czele stanęli: Arnold Schattschneider, Wilhelm von Winterfeld i Emil Bergman. 
W marcu 1920 roku budynek kupił Erazm hrabia Krasicki, bogaty ziemianin. W 1921 roku konserwatorium przeniesiono na ul. Gdańską 54, a nowym właścicielem został dr Tadeusz Nowkuński i jego małżonka Helena.
Powojenny okres w historii kamienicy to głównie jej związki z Teatrem Polskim, który w 1949 roku stanął po drugiej stronie ulicy, na miejscu niemieckiego teatru "Elisium". Poszczególne lokale przydzielono m.in. pracownikom teatru. Dwa pokoje na parterze, od frontu, zajął Mieczysław Wielicz. Na pierwszym piętrze mieszkała Zofia Modrzewska, reżyser - żona Leona Schillera. Potem Piotr Rzepecki, kierownik techniczny teatru, piętro wyżej - Alojzy Makowiecki. Działała tu teatralna pracownia krawiecka. Na trzecim piętrze też mieszkali aktorzy.


MIESZKAŃCY KAMIENICY przy ul. Mickiewicza 9:

HIERONIM KONIECZKA (29.03.1920 Bydgoszcz – 27.12.1994 Bydgoszcz).
Urodził się na bydgoskim Szwederowie w rodzinie kupieckiej, był aktorem teatralnym i filmowym, reżyserem i działaczem kultury. W Bydgoszczy też uczęszczał najpierw do Państwowego Gimnazjum Klasycznego, mieszczącego się przy pl. Wolności, obecnie w jego budynku znajduje się I Liceum Ogólnokształcące. Potem, pochodzący z rodziny Kupieckiej Konieczka uczył się w Szkole Przysposobienia Kupieckiego i od 1936 roku rozpoczął pracę w Domu Towarowym Braci Małeckich w Bydgoszczy. Po wojnie pracując, rozpoczął edukację aktorską w Szkole Dramatycznej w Bydgoszczy, założonej przez ówczesnego dyrektora bydgoskiego Teatru Miejskiego Aleksandra Rodziewicza, którą zakończył w 1946 roku egzaminem państwowym, złożonym przed komisją pod przewodnictwem Leona Schillera na Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Łodzi. Jego imieniem nazwany jest Teatr Polski w Bydgoszczy. 
(czytaj więcej…)

ZOFIA MODRZEWSKA (12.04.1988 Sucha – 3.12.1980 Skolimów k. Warszawy) 
Aktorka, reżyser, kierownik artyst. i dyrektor teatru. Była żoną Leona Schillera, następnie Tadeusza Garczyńskiego (red. „Echa Warszawskiego”). Skończyła gimnazjum w Stanisławowie. Występowała w Warszawie, Krakowie, Zakopanem, Nowym Sączu. Od 1913/14 w Teatrze Polskim w Poznaniu. W 1916-1917 studiowała plastykę i kompozycję plastyczną w Wiedniu w szkole baletowej Fabre'a. Studia artystyczne uzupełniała w Berlinie, Paryżu i Pradze. Była autorką opracowań plastyki ruchu w kilku przedstawieniach, w których występowała. W 1932 roku zrezygnowała z kariery aktorskiej i zajęła się reżyserią. W roku akademickim 1932/1933 wykładała recytację w PIST. Podczas wojny przebywała w Warszawie. W latach 1945-1947 pracowała jako reżyser i wykładowca Szkoły Dramatycznej przy Teatrze Polskim w Bydgoszczy, 1947-1948 w Łodzi, wówczas też wykładała w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej, w latach 1947-1950 pracowała w Lublinie, 1950-1952 w Warszawie, 1952-1954 znowu w Lublinie. Od 1954 roku pracowała w Teatrze im. Stefana Jaracza w Olsztynie. W 1958 roku wróciła do Lublina. Reżyserowała gościnnie w Warszawie, Rzeszowie, Bielsku-Białej, Kielcach, Olsztynie i Grudziądzu. 

LEON NIEMCZYK (15.12.1923 Warszawa - 29.11.2006 Łódź)
Aktor filmowy i teatralny. Jeden z najwybitniejszych i najpopularniejszych aktorów w historii polskiej kinematografii.
Kiedy w 1949 roku pojawił się w Bydgoszczy, był 26-letnim człowiekiem, ale miał już za sobą burzliwe przeżycia: udział w Powstaniu Warszawskim, niewolę, ucieczkę z niej, służbę w amerykańskiej armii generała Pattona. Po powrocie do Polski w 1947 roku na krótko związał się z Objazdowym Teatrem Komedii Muzycznej w Warszawie i gdańskim Teatrem Wybrzeże. Jednak najdłużej aktorskie szlify zdobywał na bydgoskiej scenie, gdzie przepracował aż cztery sezony. Placówka nosiła od 1949 roku nazwę Państwowego Teatru Ziemi Pomorskiej, miała dyrekcję w Bydgoszczy, ale sceny dwie - w Bydgoszczy i Toruniu. 
W ciągu ponad 50 lat kariery zagrał w około 400 filmach polskich i prawie 150 zagranicznych, głównie niemieckich.

JÓZEF NOWKUŃSKI (24.01.1868 Kowno – 20.08.1952 Warszawa)
Inżynier komunikacji. W carskiej Rosji zaprojektował 2200 km linii kolejowej. W Polsce był naczelnym Dyrektorem Zarządu Budowy Kolei Państwowych Herby Nowe - Bydgoszcz - Gdynia (największej inwestycji międzywojennej) oraz dyrektorem kolei francusko-polskiej. Organizując ekipę inżynieryjno-techniczną Nowkuński postawił na młodych absolwentów Politechniki Warszawskiej i Politechniki Lwowskiej. Na budowie stosowano nowy na owe czasy materiał, jakim był beton i żelbeton. Wszystkie prace wykonywane były przez polskie firmy. 
Kierowanie budową nie przeszkadzało Nowkuńskiemu prowadzić badania z dziedziny służby drogowej. Prace naukowe kontynuował w czasie okupacji niemieckiej. Wspólnie z inż. Sewerynem Andrzejewskim (1880-1955) pracował m.in. nad nowym typem podkładów. Po 1945 r. pracował w Departamencie Techniki Ministerstwa Komunikacji, potem w Instytucie Naukowo-Badawczym Kolejnictwa. Zostawił kilkanaście drukowanych prac i dwa podręczniki.

STANISŁAW NOWKUŃSKI (10.09.1903 Petersburg - 30.07.1936 w Tatrach pod Czarnym Szczytem)
Syn Józefa N. Jest uznawany za najzdolniejszego polskiego konstruktora silników lotniczych. Przedwczesna śmierć uniemożliwiła rozwój jego talentu. Cztery silniki Nowkuńskiego są typowym dorobkiem zdolnego inżyniera u progu wielkiej kariery. Debiutancki, prosty Skoda G-594 „Czarny Piotruś”, Skoda G-1620 „Mors” w wersjach A i B (będący kopią amerykańskiego P&W Twin Wasp), słynny Skoda GR-760 i niedokończony PZL „Foka” to całe dzieło młodego konstruktora. GR-760 był silnikiem sportowym zbudowanym specjalnie na Challenge 1934. Zwycięstwo w prestiżowych zawodach przyniosło maszynie RWD-9 sławę i uznanie.

TADEUSZ NOWKUŃSKI (05.1861 Nowkuny, pow. kowieński – 1931 Bydgoszcz) 
Lekarz epidemiolog Wykształcenie: studia medyczne na Uniwersytecie Kijowskim. Lekarz powiatowy w Pawłowie (gub. woroneska) 1895-1902. W Chinach 1902-1920, gdzie m.in. pracował na stanowisku naczelnego lekarza centralnego szpitala Kolei Wschodnio-Chińskiej w Harbinie. W latach 1910-1911 uczestnik akcji zwalczania epidemii dżumy i cholery w Mandżurii, za co został odznaczony wysokim chińskim orderem. Współorganizator i aktywny działacz Stowarzyszenia „Gospoda Polska” w Harbinie, w której koncentrowało się życie kulturalne Polaków.

WANDA RUCIŃSKA (12.02.1919 Łęczyca – 01.10.2006 Sopot).
Najpopularniejsza powojenna aktorka Teatru Polskiego w Bydgoszczy mająca na kocie ponad 200 ról teatralnych, filmowych, radiowych i telewizyjnych. Od 2024 roku patronka Teatru Kameralnego w Bydgoszczy.
W 1920 roku wraz z rodzicami przeniosła się do Bydgoszczy i tu właśnie spędziła dzieciństwo i wczesną młodość. W 1928 roku została uczennicą gimnazjum w klasie o profilu humanistycznym.
Po wybuchu II wojny światowej Wanda Rucińska pracowała najpierw jako robotnica w bydgoskiej Fabryce Wyrobów Metalowych „Fema”, a w 1941 roku przeniosła się do Warszawy i tam pracował w fabryce obuwia „Leo”. Po upadku powstania warszawskiego wróciła do Bydgoszczy.
Po zakończeniu wojny rozpoczęła naukę w Szkole Dramatycznej, powołanej w Bydgoszczy z inicjatywy Aleksandra Rodziewicza, ówczesnego dyrektora Teatru Polskiego. To właśnie na deskach teatru Polskiego miał miejsce debiut aktorski Wandy Rucińskiej, w październiku 1945 roku zagrała rolę Meli w „Moralności Pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej. Rok później w 1946 roku zdała egzamin aktorski przed komisją PWST w Łodzi, komisji przewodniczył Leon Schiller.
Od 1947 roku, przez 15 lat pracowała w połączonych Teatrach Ziemi Pomorskiej w Bydgoszczy – Toruniu. Grała role m.in. w „Obronie Ksantypy”, „Rewizorze” Mikołaja Gogola, „Domu Laki” Henrika Ibsena czy wreszcie w repertuarze Witkacowskim, w „Małym dworku” czy „Nowym Wyzwoleniu”.
Na początku lat sześćdziesiątych XX w., porzuciła bydgoską scenę i w sezonie 1961/1962 występowała na deskach Teatru Polskiego w Poznaniu, a potem w latach 1963-1964 była aktorką Bałtyckiego Teatru Dramatycznego im. J. Słowackiego w Koszalinie. O 1963 do 1969 roku związała się ze scenami Państwowych Teatrów Dramatycznych w Szczecinie. Na Kujawy i Pomorze wróciła w 1969 roku i do 1976 roku występowała w Teatrze im. Wilama Horzycy w Toruniu, potem wróciła do Bydgoszczy i do zakończenia kariery w 1992 roku grała w Teatrze Polskim.
Prywatnie związana była z aktorem teatralnym i filmowym Hieronimem Konieczką. 

MIECZYSŁAW WIELICZ, właśc. Kowalczyk (22.12.1910 Lublin – 10.05.1983 Bydgoszcz) 
Aktor, reżyser. Pracę scenicznę rozpoczął w sezonie 1930/31 w Teatrze Miejskim w Lublinie, w l. 1932 -34 występował tamże w Domu Żołnierza, w l. 1934-38 w T. Wołyńskim w Łucku i gościnnie z tymże w Lublinie, w sez, 1938/39 w T. Miejskim w Bydgoszczy, gdzie miał też pozostać na sez. 1939/40. Okupację przeżył w Lublinie zatrudniony w pracowni obuwia. Tamże w 1944 wstąpił do zespołu T. Miejskiego, potem w sez. 1944/45 znalazł się w T. Wojska Polskiego, z którym występował gościnnie w Krakowie (Widmo w "Weselu" Wyspiańskiego, luty 1945). Od sez. 1945/46 do końca życia związany był stale z Teatrze Polskim w Bydgoszczy.