PROJEKTANT – Paul Böhm
Architekt i mistrz murarski, był ważnym przedstawicielem nurtu malowniczego w bydgoskiej architekturze końca XIX wieku. Oprócz kamienic był także budowniczym Bydgoskiej Fabryki Narzędzi BEFANA przy ul. Marcinkowskiego.
ARCHITEKTURA BUDYNKU
Kamienica z 1907 roku zaprojektowana w stylu wczesnego modernizmu. W książce adresowej Bydgoszczy z 1908 roku Paul Böhm został wymieniony jako pierwszy właściciel tego ogromnego budynku.
MIESZKAŃCY KAMIENICY przy ul. 20Stycznia 1920r nr 10:
JAN HENRYK ŻYCHOŃ (01.01.1902 w Skawinie – 18.05.1944 pod Monte Cassino.)
Major piechoty Wojska Polskiego, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej i powstań śląskich, oficer wywiadu wojskowego Oddziału II Sztabu Głównego Wojska Polskiego. Organizator i szef Ekspozytury Nr 3 Oddziału II Sztabu Głównego w Bydgoszczy, która początkowo mieściła się przy Gdańskiej 84, a w 1937 roku przeniesiona do specjalnie wybudowanego gmachu przy ul. Poniatowskiego 5 (obecnie Komisariat Policji Bydgoszcz-Śródmieście). Zasłynął z wielu spektakularnych akcji wywiadowczych, jak porwania porwania niemieckich agentów, przekupstwa, czy akcja „Ciotka” polegająca na przeszukiwaniu niemieckich przesyłek pocztowych jadących tranzytem kolejowym z Rzeszy do Prus Wschodnich. Był na liście najbardziej poszukiwanych wrogów Rzeszy. Po ewakuacji polskich władz do Anglii w lipcu 1940 r. Żychoń wrócił do pracy wywiadowczej, zostając szefem Wydziału Wywiadowczego Oddziału II Sztabu Naczelnego Wodza. Funkcję tę pełnił do lutego 1944 roku Jak podkreślają historycy, okres jego rządów w „dwójce” na emigracji to czas rozwoju organizacyjnego i znaczących sukcesów wywiadowczych. Współpracował ze służbami amerykańskimi, brytyjskimi, francuskimi, szwedzkimi, a nawet japońskimi i fińskimi. Po niesłusznym oskarżeniu o zdradę, wygrał proces przed Sądem Marynarki Wojennej i został oczyszczony z zarzutów. Mimo to major uniósł się honorem i w lutym 1944 r. zrezygnował z funkcji szefa wywiadu. Po dymisji złożył podanie o przyjęcie do oddziałów liniowych, aby z bronią w ręku walczyć z wrogiem. Zginął podczas walk pod Monte Cassino.
(czytaj więcej…)
ZDZISŁAW ZAGŁOBA-ZYGLER (01.04.1908 w Warszawie – 18.10.1971 w Rzeszowie)
Pedagog, społecznik i harcerz. Od września 1919 r. należał do 41 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. Zawiszy Czarnego. Interesował się krajoznawstwem, turystyką, historią i literaturą. Przez wiele lat jego „wędrówkę przez życie z harcerskim humorem i uporem ku ideałom” kształtowała Czarna 13-stka, poznańska drużyna im. Jana Zamojskiego. W harcerskim mundurze, z bliskimi druhami przemierzył całą Polskę. W 1929 r. brał udział w światowym zjeździe skautów w Anglii (Jamboree), na którym Polskę reprezentowało 500 harcerzy. Z okazji 25-lecia harcerstwa polskiego w 1935 r. uczestniczył wraz z trzynastką w zlocie w Spale. W 1939 r. brał udział w wojnie obronnej, był trzykrotnie ranny, dostał się do niewoli. Przebywał w oficerskich obozach jeńców wojennych, w jednym z nich był członkiem Komendy Koła Harcerskiego Ruchu Oporu. Po wojnie zamieszkał w Bydgoszczy. W latach 1947-1948 był Komendantem Ośrodka ZHP w Bydgoszczy, był drużynowym 11 BDH, a także Bydgoskiej Drużyny Spółdzielczej ZHP oraz wielu innych w kolejnych latach. W 1956 r. był uczestnikiem Konferencji Działaczy Harcerskich w Łodzi – efektem tych obrad było odrodzenie Związku Harcerstwa Polskiego. Od roku 1954 działał aktywnie w Oddziale Miejskim PTTK, pełnił różne funkcje społeczne w Zarządzie. Przez wiele lat był prezesem Klubu Turystów Pieszych „Piętaszki” w Bydgoszczy. W 1966 r. Zarząd Główny PTTK nadał mu tytuł Honorowego Przodownika Turystyki Pieszej.
Centralne Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach-Opolu otrzymało pamiętnik Zdzisława Zagłoby-Zyglera „Oflag na wesoło i smutno”, który jest rejestrem działalności kulturalno-oświatowej prowadzonej przez polskich oficerów w latach II wojny światowej w Oflagu II C Woldenberg.
Bibliografia
Osiński Krzysztof „Jan Żychoń: Bydgoski as wywiadu” Tygodnik Bydgoski 28.10.2018
Brzeziecki Andrzej „Wielka Gra Majora Żychonia. As wywiadu kontra Rzesza” 2021
bydgoszcz.zhp.pl/bohater/
www.cmjw.pl
bydgoszcz.wyborcza.pl